SİVEREK ŞER’İYYE SİCİLLERİ

Hasan KARAKURT

Hasan KARAKURT

SİVEREK ŞER’İYYE SİCİLLERİ

 

Tarih bir bilim dalıdır. Genel itibariyle  hem yazılı  kaynaklara ,  hemde yyaşadıkları dönemde önemli mevkilerde bulunanların hatıratına dayanır. En fazla resmi devlet arşiv kaynakları itibar alınır.  Bunun sebebi ise kişiler yazdıkları hatırata kendi duygularını da katarak objektif olmayabiliyorlar.

 

Osmanlı Devleti 623 Yıl hükümran olduğu 13 Milyon km karelik alanda ; daha snra kurulan devletlerin geçmişteki tarih belgeleri arşivini barındırıyor. Bu belgeler günümüz Türkiye’sindedir. Bu arşiv belgelerine vakıf olmayan bu devletler kendi tarihlerini yazamazlar.

 

Elbette ki tarih biz tarihçilerin tekelinde değildir. Fakat kulaktan dolma veya kasıtlı yalan yanlış bilgilerle kalem salamak doğru değildir.  Ben kendim 4 lisans, 2 de yüksek lisans olmak üzere tarih eğitimi aldım. Şu anda benim Maraş şeri mahkeme sicillerini Türkçeye çevirdiğim ve değerlendirdiğim bir yüksek lisaas tezim mevcuttur.

 

Ben bu konun uzmanıyım. Herkes tarih yazar ama herkes değerlendirmesini ve yazılanların ne kadarı tarih anlayışına ve taribiliminin değerlendirmesine uygundur bilemez.

 

Osmanlı devleti kendi devam ettiği süreçte Şer’i – Örfi bir hukuk sistemi ile idare edilmiştir. Hukukta Önce Şer’i hükümler uygulanmış: eğer o konuda şeri hüküm yoksa Örfi hüküm verilmiştir. Osmanlıda kazalara kadar kadılar tayin edilmiş ve bu kadılar başında bulundukları mahkemede kararları anında verip , uygulamışlardır

 

Osmanlı şer’iyye sicilleri Osmanlı şehirlerinin her birisinin o dönem verilmiş mahkeme kararlarının kayıtlarıdır. O dönem mahkeme katiplerinin ekseri ‘’Rika’’ tarzı Osmanlıca yazmıştır. Kendi dönemi için basit ama, günümüzde okunmasında uzmanlık isteyen bir yazıdır.  Bu mahkeme kararlarında geçen terimler, Osmanlı devleti döneminde geçtiğinden bu konun uzmanları manasını ve hangi amaçla kullanıldığını çözer.

 

Osmanlı şer’iyye sicilleri :günümüz şehirlerinin sosyal ve ekonomik hayatı hakkında   bilgi verir Aynı zamanda mahalleri, geçim kaynakları,  antlaşmazlıkları ve mahkemelerin verdiği kararları kapsar. Bu kararların içindeki bilgilerle, günümüz şehirlerinin tarihlerini e bu şehirdeki yaşantıları tespit etmek mümkündür.

 

Gelelim Siverek şer’riye sicillerine. Siverek şer’riye sicilleri 8 tanedir.

 

Sıra no

Sicil no

Tarih no

sahife

438

1284

56

439

1324

376

440

1288- 1297

388

441

1285-1290

276

448

1326-1330

278

449

1269

112

444

1280-1297

286

445

1306-1309

230

 

Tüm şer’riye sicileri, günümüz araştırma görevlileri tarafından yüksek lisans tezi olarak bugünki Türkçe’ye çevrilmektedir. Şer’riye sicili defterlerinin sayfa adedinin fazla olması, birden fazla teze konu olabilir. Her yüz sayfa bir yüksek lisans tezidir. Bazen bu sayfa adedi tezlerde değişebilir.

 

Şer’riye Sicili defterlerinin içeriğinde, o günün şartlarına göre mahkemece bakılan davalar vardır. Bu kararlar incelendiğinde, defterin mensup olduğu şehre ait birçok sosyo-ekonomik ve kültürel bilgiye ulaşılmaktadır. Medyadan elde edilen bilgiye göre, Siverek Şer’riye Sicillerinden sadece iki tanesi tez konusu yapılarak çalışılmıştır. Günümüz tarihçilerinin, bilhassa genç Siverekli tarihçilerin çalışılmayan Siverek Şer’riye sicillerini çalışmaları önerilmektedir.

 

Çünkü Siverek Şer’riye Sicillerini çalışarak, kendi şehirlerinin 120-140 yıl öncesi ile ilgili bilgi sahibi olacaklardır.

 

Çalışılan Siverek Şer’riye Sicilleri


  1. Abdülnasır Yiner, 443 numaralı Siverek Şer’iye Sicili ( H. 1268-1269-M. 1851- 1853), Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Ens. Şanlıurfa- 1996
  2. 2. 438 numaralı Siverek sancağına ait Şer'iyye Sicili transkripsiyonu 438 (H.1283?1284-. Yazar: İSMAİL HAKKİ ATAŞ ... Üniversite: Gaziantep Üniversitesi Bölüm: Sosyal Bilimler    Enstitüsü transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

 

Temennimiz odur ki, genç tarihçiler bu konuda bizim dileğimizi yerine getirsin. Böylece, doğdukları memleketlerine karşı bir hizmeti yerine getirmiş olacaklardır.

 

Toplumumuzda tarih bilimine karşı geniş ilgi vardır. Ama kitap okumayan bir toplum mevcuttur. Genel itibariyle, tarih ile ilgili konuşanlar bu konuda yeterli donanıma sahip değiller. Hem bilgi sahibi değiller, hem de tarih konusunda çok konuşuyorlar. Biraz da insaflı olmak ve konu hakkında uzman olan insanların otoritesine saygı göstermek gerekmektedir.

 

SAYGILARIMLA…

Hasan KARAKURT



20 Eylül 2018 Perşembe 20:55

http://www.siverekgenclik.com/yazar/siverek-seriyye-sicilleri-2507.html