Son Dakika
Siverek Belediyespor 2- Pertekspor 1 Siverek'te arazi anlaşmazlığı kavgası “Kudüs ümmetin ortak davasıdır” Yolcu otobüsü devrildi çok sayıda yaralı var Siverek'te silahlı çatışma 1 ölü, 4 yaralı Irak'ta ki 7.3 şiddetindeki deprem Siverek'te hissedildi Siverek Belediyespor yönetimi istifa etti Siverek'te silahlı çatışma: 1 yaralı Siverek Tapu Dairesine Operasyon Siverek'te duvar çöktü:1 yaralı
Üniversite öğrencilerinden köy okuluna kırtasiye yardımı
Üniversite öğrencilerinden köy okuluna kırtasiye yardımı
 
Çukura düşen at itfaiye tarafından kurtarıldı
Çukura düşen at itfaiye tarafından kurtarıldı
 
Kontrolden çıkan araç takla atıp devrildi: 2 yaralı
Kontrolden çıkan araç takla atıp devrildi: 2 yaralı
 
Siverek Belediyespor 2- Pertekspor 1
Siverek Belediyespor 2- Pertekspor 1
Kadir BÜYÜKKAYA
 

ARKADAŞIM HALİT-30.BÖLÜM

Kadir BÜYÜKKAYA

k.buyukkaya@hotmail.com
7 Ekim 2017 Cumartesi 11:48
Yazdır

ARKADAŞIM HALİT

OTUZUNCU BÖLÜM

 

 

 

Daha önceki yazılarımda Mustafa’é Külekan ve Hastolu Sadık’ın dükkânından söz etmiştim. Bu iki dükkânın arasından yukarıya doğru çıkan  sokağın yüz metre kadar ilerisindeki çıkmaz bir sokakta geniş avlulu  eski bir ev vardı. Dini bayramlarda bu  avluda Sivereklilerin “LEYLİ” dedikleri geleneği çok eskilere dayanan keyifli bir eğlence ortamı oluşturulurdu. Bu eğlence ortamı biraz da şimdinin lunaparklarına benziyordu. Kimbilir, günümüzde çocukların vazgeçemedikleri lunaparklar belki de bu eski gelenekten esinlenerek ortaya çıkmıştır. Bayram sevincini yaşamak ve yaşatmak isteyen genç kadınlar, kızlar ve çocuklar avluya kurulan Leyli’ye binerek bayram süresince gönlünce eğlenirdi. Leyli’nin sahibi mahallenin  “ Leylici Eliya Abla “ dediği orta yaşlı bir kadındı.

 

Leyli geleneğinin tarihi Siverek’te çok eskilere dayanıyor.  Bu gelenek halen devam ediyor mu  etmiyor mu bilemiyorum? Bizim zamanımızda Leyliler bayram heyecanına heyecan katar ve hemen hemen her mahalleye bir Leyli kurulurdu. Hatta bazı alanlarda birbirine yakın birden fazla Leyli kurulduğu olurdu.  Şimdiki kuşakların bilmeme ihtimalını göz önünde bulundurarak Leyli’nin ne olduğunu biraz açayım.

 

Leyli, kadın ve çocukların bayram günlerinde eğlenmek amacıyla binip sallandıkları bir nevi salıncaktır. Leyli düzeneğini kurmak için mesafesi üç dört metreyi bulacak şekilde karşı karşıya iki ağaç birbirine monte edilir ve  bu ağaçların üstüne uzunlamasına üç dört metrelik  bir direk yatırılırdı. Yerden yüksekliği üç metreyi bulan bu uzunca direğin iki noktasına zincirlerle bağlanan dörtgen şeklinde, beş altı kişinin binebileceği genişlikte tahtadan yapılmış bir kasa asılırdı. Genç kızlar ve kadınlar  bu salıncakta sallanarak keyifli  dakikalar geçirirdi. Huzursuzluk çıkarırlar diye Leyli’nin kurulduğu avluya on yaş üzeri erkek çocuklar alınmazdı.

 

Leyli’nin idaresi Eliya Abla’nın kontrolünde olurdu. Kadınlar cüzi bir para karşılığında Leyli’ye binerdi. Parası olmayanlar veya para ödemek istemeyenler evden getirdikleri birkaç adet bayram çöreği karşılığında Leyli’ye binerlerdi.

 

Leyli’ye bazen iki, bazen dört ve bazen de daha fazla kişi binebiliyordu. Binenler eşit şekilde karşı karşıya geçer, Leyli’nin zincirlerine tutunur ve başlarlardı sallanmaya. Başlarına bir iş gelmesin diye çocuklar daha çok Leyli’nin ortasına oturtulurdu. Leyli bir ileri bir geri sallandıkça ve yükseğe doğru tırmandıkça ortalığı kadın ve çocuk çığlıkları çınlatırdı. Sallanma süresi Eliya Abla’nın insafına ve sıranın kendilerine gelmesini bekleyenlerin sayısına bağlıydı. Sırada bekleyenlerin sayısı fazla olunca da Leyli’ye binmeleri ve inmeleri bir oluyordu. Ama sırada bekleyenlerin sayısı az olursa, bu salıncakta uzun süre sallanmak demekti.

 

Leyli’nin kurulduğu avlunun içinde bütün bunlar yaşanırken dışarda başka bir heyecan yaşanırdı. İçeriye alınmayan gençlerin ve içerde canı sıkılan çocukların eğlenmeleri için evin önündeki boş alanda başka aktiviteler vardı. Örneğin yaşlı bir amcanın kol yardımıyla döndürdüğü  bir makineden sessiz sinema izletirdi gençlere. Bayram harçlığından amcanın eline on kuruş tutuşturanlar bir eliyle sol gözünü kapatır, diğer gözüyle makinenin ön kısmında bulunan bir delikten ayaklı sandıktan yalancı sinema izlerdi. Nefesini tutan çocuklar makinenin içinde dönen makaradan insan, tabiat, hayvan ve uçsuz bucaksız deniz manzaraları izlerken hayret eder, yüzleri renkten renge girerdi.

 

Çocuklar sinema niyetine siyah beyaz fotoğraflara bakarken makinenin kolunu döndüren yaşlı amca  “Gelin gelin sinemaya gelin! Yılmaz Güney’e gelin,  Ayhan Işık’a gelin!“  diye bağırıp dururdu. Kendilerini yalancı sinemanın tılsımına kaptıran saf ve masum çocuklar hangisi Yılmaz Güney, hangisi Ayhan Işık bilmeden sırasını savuştururdu.

 

Alanın başka bir köşesinde, kalabalığın içinde dolanan bir çocuk cep harçlığını çıkarmak için Kent sakızı satardı. Sattığı sakızın kalitesini herkese kanıtlamak isteyen çocuk avurtlarını şişire şişire ağzındaki sakızı balon yapıp patlatırdı. Bir başka çocuk satıcıya yanaşır “Sakız çekiştirelim mi?“ diye sorardı.   Satıcı çocuğun “evet “ demesi durumunda oyuna başlanırdı.

 

Sakız çekme veya çekiştirme bahsi oldukça heyecanlı ve eğlenceli olurdu. Kent marka sakızın ambalajı içinde tanınmış bayan artistlerinin resimleri bulunurdu. Hatırladığım kadarıyla sakızların içinde Yeşim Yükselen, Selda Alkor, Fatma Girik, Türkan Şoray, Esen Püsküllü, Tijen Par, Hülya Darcan, Ajda Pekkan ve daha pek çok kadın artistin fotoğrafı çıkardı. Her fotoğrafın arkasında farklı bir numara yazılıydı. Yine hatırladığım kadarıyla en yüksek rakam Fatma Girik’e aitti. Numarası 85’ti. Yeşim Yükselen’ in 71, Selda Alkor’un  64, Türkan Şoray’ın 52, Esen Püsküllü’ nün 41, Tijen Par’ın 44, Hülya Darcan’ın 83, Ajda Pekkan’ın 44, Mine Soley’in 57,  Semiramis Pekkan’ın numarası ise en düşük en numara olan 37 idi.

Sakız çekişmesi bahsi sakız satan kişiyle oynanabileceği gibi bir başkası ile de oynanabiliniyordu. Bahis oynayacak kişiler sakız satandan iki sakız alır, onları arkasına götürür, görünmeyecek şekilde avuçlarında gizler ve seçmesi için karşısındakine sunardı. Taraflardan birisi  sakızlardan birisini seçerdi. Sakızların içindeki artist resmi usulca çıkarılır ve resmin arkasında yer alan rakama bakılırdı. Yüksek rakamı çeken çocuk karşısındakini yutmuş olur ve böylelikle sakızı kazanmış olurdu.

 

Bunun dışında alanın bir iki yerinde gençlerin onlarca defa tekrar tekrar okuduğu ve artık bıkma noktasına geldikleri resimli kitaplar satılırdı. Gereğinden fazla okunduğu için iyiden iyiye yıpranan Teksas –Tommiks kitapları meraklılar tarafından gene de alıcı bulurdu.Bazı çocuklar ise kitapları birbiriyle değiştirip okunmamış yeni kitaplar edinirlerdi.

 

Leyli’nin kurulduğu evin tam karşısında iğneci Şehmus Çobanoğlu’nun evi vardı. Siverek’te herkes onu “İğneci Şéxo” olarak bilir, tanırdı. Eşi Emine Abla -ki herkes ona “ EMKO “ derdi- iğne yaptırmak için evlerine gelen hasta ve hasta yakınlarına hizmette  kusur etmezdi. Şexo Amca kısa boylu, hoş sohbet birisiydi. Sohbet ve konuşmasını esprilerle süslerdi. Siverek’in en iyi tanınan iğnecilerden sayılırdı. Hastası olanların ilk aklına gelen o olurdu. İğne yapmak için onun muayene olarak kullandığı küçük bir odası vardı. Köyde akrabalarımdan birileri hastalanınca onları iğne yaptırmak için Şéxo Amca’nın evine genellikle ben götürür getirirdim. Bu yüzden evinin yabancısı değildim.

 

Şéxo Amca sadece kendi evinde iğne yapmakla kalmaz, aynı zamanda evlere de giderdi. Siverek’te hasta ve hastalıklardan geçilmediği için İğneci Şéxo’nın boş zamanı neredeyse hiç olmazdı. Elinde küçük çantası gün boyu oradan oraya  koşturup dururdu. İğnecilik onun geçim kapısıydı. Şéxo Amca evine gelen hastalardan farklı, ayağına gittiği hastalardan ise farklı ücret alırdı.

 

Şexo Amca’nın Yasemin adında, benim yaşımda bir kızı vardı. İlkokulda sınıf arkadaşımdı. İnce, uzun boylu ve uysal birisiydi. İlkokuldan sonra okula devam etmedi. Yanılmıyorsam daha sonra amcasının oğlu Mustafa ile evlendi ve çoluk çocuğa karıştı. Yasemin’in erkek kardeşleri vardı, ama isimlerini hatırlamıyorum.

 

Şéxo Amca’nın Remo isimli kendisine tıpa tıp benzeyen bir kardeşi vardı. Kaleboğazı’nda berber dükkânı işletiyordu. Yanılmıyorsam bu iki kardeş ikizdi. Remo’nun Mustafa ve Mahmut adında iki oğlu vardı. Mahmut ile ilkokul, ortaokul ve lisede sınıf arkadaşıydık. Mahmut okula  gitmenin yanı sıra dükkânda babasına yardımcı oluyordu.

 

İğneci Şéxo’nun evinin sol tarafında soyadı Dörtkardeş olan bir aile oturuyordu. Bu ailenin ilkokulda öğretmenim olan Mehmet Dörtkardeş’le yakın bir akrabalığı vardı. Ailenin Mahmut isminde bir oğlu ve Rukiye isminde bir kızı vardı. İkisi de ilkokulda sınıf arkadaşımdı. Bildiğim kadariyle her ikisi İlkokuldan sonra eğitimine devam edemediler.

 

 

Devam edecek..

 

 

 

 

Kadir Büyükkaya

k.buyukkaya@hotmail.com

 

Bu köşe yazısı toplam 466 defa okunmuştur
Köşe Yazısı Yorumları
Yorum Ekle
Bu habere henüz yorum yapılmamıştır, ilk yorum yapan siz olun.
 
Yazarlar
Anket
Siverek Belediyesi çalışmalarından memnun musunuz ?
Evet
Hayır
Videogaleri
Fotogaleri
Hava Durumu
Havadurumu
Tarihte Bugün
1637 Japonya'da Shimabara isyanları başladı.
Hakkımızda | Künye | Reklam | İletişim | RSS
Mobil Sitemiz yayında. http://www.siverekgenclik.com/mobil/
Sitemizde yayınlanan haberler kaynak gösterilmek şartıyla kopyalanabilir
Webmaster: Deniz Uğurlu Yönetici: Ramazan Benzer
Sitemizde yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Siverek Gençlik Sitesi haber yorum ve içeriklerini benimsememektedir. Yorumlardan Sitemiz sorumlu tutulamaz.
Yazılım: Haber Sitesi Kur